Podiumvrees? Je kunt er zelf echt wel iets aan doen

Podiumvrees. Iedereen ervaart het wel in min of meerdere mate. Het kan variëren van lichte temperatuurverhoging tot volledige verkramping en zelfs black-outs. Afhankelijk van de variant die jij als spreker hebt, ervaar je het presenteren als een plezier, een licht ongemak of een pure kwelling waar je je doorheen bikkelt.

Fixatie

Ik zie bij sprekers met stevige podiumvrees een totale focus op het overleven van die 20 minuten. Ze staan op het podium met een 100% fixatie op zichzelf en hun eigen ongemak. Twintig minuten presenteren is dan een haast onmogelijke taak en het is voor hen dan alleen belangrijk zo snel mogelijk de finish te halen. En als de finish is gehaald is er achteraf altijd ontevredenheid. ‘Ik had het anders moeten doen, heb je gezien hoe ik stond te trillen en beven’? ‘Nu ben ik weer de helft vergeten, ik had veel meer moeten vertellen’. ‘Toen ik het antwoord op die vraag uit de zaal niet wist, voelde ik me zo lullig’. Herken je dat?

Bitter

Sprekers met die ‘kwellingvariant’ slaan zichzelf om de oren met bittere zelfkritiek terwijl ze eigenlijk zojuist de wedstrijd van hun leven hebben gestreden! Ze hebben een van hun grootste angsten onder ogen gezien dus zouden ze zich eigenlijk daarvoor een compliment moeten geven. Niet iedereen heeft de moed een grote angst onder ogen te zien. Maar fijner is het natuurlijk als je helemaal niet hoeft te vechten en op het podium kunt staan zonder dat de angst je blokkeert. En dat kan écht!

Niet goed genoeg

De kern van podiumvrees ligt in drie dingen besloten. Enerzijds is het een overtuiging dat je ‘niet goed genoeg bent’. “Jij wordt niet serieus genomen, jij struikelt altijd over je woorden en er is altijd iemand die het beter weet dan jij”. Dat zijn de ‘Muppets’, de aannames waar jouw brein graag de bevestigende voorbeelden bij heeft verzameld. En iedere keer dat je in jouw aannames gelooft krijgt je brein een seintje om daar weer de bevestiging bij te zoeken. En zo worden ze steeds steviger en en overtuigender in je hoofd.

Focus

Anderzijds ligt het in jouw focus. Als spreker met podiumvrees ben je volledig gefixeerd op jezelf. Het zweet prikkelt over je rug. Je krijgt het warm en je adem stokt in je keel. Omdat je handen zweten en registreert je een enorm gevoel van spanning. En je denkt: ’ik kan het niet’ en je gaat staan beven. Je doet je best om het publiek niet aan te kijken, want dat durf je niet. ‘Geen contact maken, zegt jouw brein, want wie weet zitten ze te gapen!’ Alles gaat over wat er met jou, in jou en door jou gebeurt. Je gaat zo volledig op in jouw eigen kwelling dat je helemaal geen oog hebt voor jouw publiek.

Middel

En een derde element dat misschien wel even belangrijk is als die andere twee, is het middel dat je selecteert om jouw kennis en ervaring te delen. Bijna iedere spreker met podiumvrees die bij me komt denkt aan een Powerpoint-model. Alsof dat het enige middel is om jouw boodschap op een publiek over te brengen. Maar is dat eigenlijk wel een middel dat bij jou past? Heb je weleens overwogen om een manier te zoeken die het presenteren of spreken voor een groep voor jou veel gemakkelijker maakt? Want iedere spreker heeft een eigen presentatiestijl, al was het alleen maar om het gegeven dat ieder mens anders spreekt en anders is. Dus waarom zou er dan maar één methode zijn om kennis of een verhaal te delen?